Vinnuveitandi sem biður starfsfólk um að taka heimapróf (mótefnavakapróf) þarf leið til að ganga úr skugga um að prófið hafi verið tekið. Í þessari leiðbeiningu eru bornar saman þær fimm aðferðir sem stofnanir hafa notað, til að styðja við val á aðferð sem hæfir áhættu, fjárhag og lagaumhverfi stofnunarinnar.
Viðeigandi lagalegar og skipulagslegar kröfur
Reglur eru mismunandi eftir löndum. Í Danmörku heimiluðu lög frá 2020 vinnuveitendum að prófa starfsfólk og fá niðurstöður. Í Hollandi mega vinnuveitendur bjóða sjálfspróf en ekki krefjast þeirra, og niðurstöðu er aðeins deilt af fúsum og frjálsum vilja. Í Noregi gátu vinnuveitendur alls ekki krafist þess að sjá próf. Í Frakklandi eru takmarkanir á prófum að kröfu vinnuveitanda og eftirlit var bundið við heilbrigðisstarfsfólk. Í Þýskalandi skipti niðurstaðan máli fyrir aðgangsreglur og aðeins sjálfspróf undir eftirliti töldust gild. Á Íslandi hefur sjálfspróf eitt og sér almennt ekki dugað sem formlegt vottorð gagnvart vinnuveitanda; í heimsfaraldrinum voru hraðpróf undir eftirliti skráð í Heilsuveru. Hvað sem þú setur upp þarf að vera frjálst þar sem lög kveða á um það, og starfsmaðurinn þarf að ráða hverjir sjá niðurstöðuna.
Aðferð 1: eigin yfirlýsing
Starfsfólk lýsir því yfir á eyðublaði að próf hafi verið neikvætt. Þessi aðferð kostar ekkert en veitir enga óháða staðfestingu, og hvert land sem notaði hana í stórum stíl skjalfesti rangar yfirlýsingar. Hún hentar aðeins þar sem afleiðingar rangs svars eru litlar.
Aðferð 2: ljósmyndagögn
Starfsfólk hleður upp ljósmynd. Heilbrigðisþjónusta Írlands tók við þessu vegna veikindaleyfa starfsfólks. Myndin sýnir að strimill er til; hún getur ekki sýnt hver tók prófið, hvenær eða hvort strimillinn var viðkomandi. Yfirferð mynda skapar líka vinnu.
Aðferð 3: eftirlit í myndsímtali
Þjálfaður aðili horfir á hvert próf í myndsímtali. Þetta seldu ferðaprófunarþjónustur 2021–22 og þetta áttu þýskar reglur við með sjálfsprófi undir eftirliti. Það virkar, en það kostar tíma manneskju fyrir hvert próf, svo það getur ekki gengið daglega yfir heilan vinnustað.
Aðferð 4: próf á vinnustað
Hjúkrunarfræðingur eða þjálfaður samstarfsmaður tekur sýni úr starfsfólki í vinnunni. Þessi aðferð er fullkomlega staðfestanleg en dýrust, og hún krefst mætingar á staðinn, sem samræmist ekki skimun áður en fólk mætir. Sumt klínískt verklag krefst þessa enn.
Aðferð 5: staðfesting heimaprófa úr fjarlægð
Starfsfólk tekur prófið heima fyrir framan myndavélina; hugbúnaður staðfestir framkvæmdina, tengir skimunina við boðinn þátttakanda og gefur út vottorð, án eftirlitsaðila. Þetta er sú aðferð sem screenme.science notar. Greitt er fyrir hvert próf, leiðin hentar daglegri notkun á mörgum starfsstöðvum og starfsmaðurinn ræður áfram hverjir sjá niðurstöðuna.
Val á viðeigandi aðferð
Þegar stofnun þarf að vita að boðinn aðili hafi tekið prófið rétt á þekktum tíma, og eftirlit með hverju prófi er ekki fjárhagslega raunhæft, uppfylla aðeins aðferðir 4 og 5 kröfuna, og aðeins aðferð 5 virkar áður en fólk mætir. Ef lög takmarka það sem vinnuveitandi má krefjast er aðferð 5 jafnframt sú sem heldur stjórn á deilingu hjá starfsmanninum.
Atriði sem mælt er með við hönnun verkefnis
Próf ættu að vera í boði frekar en skylda þar sem skylda er ekki heimil. Starfsfólk getur valið próf úr hvaða apóteki sem er, eða vinnuveitandinn getur lagt þau til. Skimun ætti að fara fram fyrir vaktina frekar en við innganginn. Vottorð ætti að geyma út úttektartímabilið og ekki lengur. Heilsuvernd á vinnustað ætti að koma að verkefninu frá byrjun.